, sobota 25 maja 2024
Gwara na co dzień i od święta
Aleksandra Dadok (w czapce) i Katarzyna Łanda chodzą do Technikum Informatycznego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w Ustroniu. Z Błędowic wywiozły wyróżnienie. fot. GL 



Dodaj do Facebook

Gwara na co dzień i od święta

GL
W Hawierzowie-Błędowicach na Zaolziu zakończył się 6. Konkurs Gwar Cieszyńskich „Po cieszyńsku, po naszymu po obu stronach Olzy”, zorganizowany przez Oddział Górnośląski Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, Zarząd Główny Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego, MK PZKO i Polską Szkołę Podstawową w Błędowicach.
Na scenie – w strojach ludowych, głównie cieszyńskich – pojawiały się przedszkolaki, młodzież szkół podstawowych, sporadycznie również średnich z obu stron Olzy.

— Dzieci z naszego przedszkola rzadko już używają w domu gwary. Tylko tam, gdzie mieszkają razem rodziny wielopokoleniowe, są dziadek i babcia, dzieci posługują się jeszcze czasem gwarą. Ale potrafią ją bardzo łatwo przełożyć na czystą polszczyznę i na odwrót — dzieliła się swymi doświadczeniami Mirosława Jaworska z Przedszkola nr 6 w Ustroniu. Jej podopieczni co roku biorą udział w konkursie. — Gwarę należy pielęgnować, tym bardziej, że teraz świat pędzi do przodu, tradycyjne sprawy są gdzieś tam „zakopywane”. Ten konkurs to taka reaktywacja gwary i wyraz patriotyzmu lokalnego.

Nauczycielka przyznała, że dzieciom trzeba było wytłumaczyć znaczenie niektórych słów gwarowych, wyjaśnić niektóre zwroty. — Bo nie ma nic gorszego, niż uczyć dziecko wiersza, którego nie rozumie.

Okazuje się, że w Ustroniu jest akurat odwrotnie niż na Zaolziu. W uzdrowisku gwara nie jest używana na co dzień, lecz od święta. Mama kilkuletniej Marty Kępińskiej przyznała, że u nich w domu już nie używa się gwary. — Ja gwarę rozumiem, bo urodziłam się w Ustroniu, ale mąż jest z innego regionu Polski. Dziadek wyjątkowo mówi gwarą, przy jakichś specjalnych okazjach, na przykład w święta.

Konkurs na przemian organizowany jest po polskiej i po czeskiej stronie. Przed rokiem odbył się w Zebrzydowicach. — W ciągu 5 lat w przeglądzie wzięło udział ponad 600 uczestników. Myślę, że to liczba niemała. W tej chwili konkurs jest ugruntowany, wszedł w tradycję naszej cieszyńskiej kultury i myślę, że będzie kontynuowany — powiedział Zbigniew Zborek z Górnośląskiego Oddziału Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, juror konkursu.

WYNIKI:
Kategoria dzieci do lat 6:
1. Nikola Nogowczyk – Oddział Przedszkolny przy Szkole Podstawowej nr 4 w Wiśle, 2. Agata Wąsek – Przedszkole nr 6 Ustroń oraz Vanessa Heckel – Przedszkole Publiczne w Kiczycach, 3. Paulina Kukuczka – Przedszkole nr 6 w Ustroniu. Wyróżnienia otrzymały przedszkole nr 6 w Ustroniu oraz Julia Markuzel z Przedszkola nr 6 w Ustroniu.
Kategoria szkół podstawowych i gimnazjalnych:
1. Barbara Owczarzy – PSP w Hawierzowie-Błędowicach, 2. Paweł Grzyb – Gimnazjum nr 2 Ustroń oraz Iwona Kożusznik – PSP w Hawierzowie-Błędowicach, 3. Michał Gaura – PSP w Czeskim Cieszynie. Wyróżnienie: Paulina Wisełka ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Wiśle.
Kategoria grup:
1. zespół w składzie Klára Cicha, Jakub Słowiaczek, Filip Hruboň oraz Tomáš Konečný z PSP w Czeskim Cieszynie, 2. zespół „Zaolziocy” ze Szkoły Podstawowej w Jabłonkowie, 3. zespół w składzie Joanna Gaura, Amalia Donocik, Alina Kadłubiec, Milan Szymanik oraz Marian Ručka z PSP w Czeskim Cieszynie. Wyróżnienia: Aleksandra Dadok i Katarzyna Łanda z Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Ustroniu oraz Janina Bocek i Filip Kohut z PSP w Mostach k. Jabłonkowa.
Puchar Fundacji „Wspólnota Polska”:
Szkoła Podstawowa z Polskim Językiem Nauczania w Hawierzowie-Błędowicach
Komentarze: (15)    Zobacz opinię czytelników (0)    Dodaj opinie
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy pozostawionych przez internautów. Komentarz dodany przez zarejestrowanego użytkownika pojawi się na stronie natychmiast po dodaniu. Anonimowy komentarz zostanie opublikowany z opóźnieniem, po jego akceptacji przez redakcję. Komentarze niezgodne z regulaminem będą usuwane.

To jednak smutne, że gwara Śląska Cieszyńskiego na prawym brzegu Olzy jest w odwrocie (jak pisze autor tekstu- jest używana jedynie od święta).... Jednak wielu Zaolziaków (czy to piszących po polsku, czy czesku) ma w tej materii rację.... Może wyjściem z sytuacji byłoby wprowadzenie, wzorem Górnoślązaków-prusaków, elementów gwary do szkół podstawowych?...........Z tego wniosek, że gwara ŚC żyje jeszcze tak naprawdę na Zaolziu....Czyżby Ivana i jej podobni mieli rację?

W miastach na Zaolziu poza Jabłonkowem jest najgorzej z gwarą. Na wsi u młodych gwarę wypiera polsko-czeski żargon

W miastach gwara zanika, bo wypiera ją język literacki i nic w tym dziwnego. Miastowi kojarzą gwarę z wsią, Na wsi po obu stroanach Olzy gwara się trzyma. Realnym problemem jest wypieranie
gwary przez język czeski w miastach Zaolzia, bo to oznacza upadek loklanej kultury, tej stela

Na Zaolziu nóm eszcze nie trza "konkursów gwarowych".

W tym tempie, jaki jest to za 20 lat nikt nie będzie godoł po naszymu na Zaolziu i na Przedolziu. Wygra polski lub czeski. U ciebie na Zaolziu gwara jest zachwaszczona czechizmami

Prawim że nie trza, ni że nie sóm.
Słowa czechizm nima, yny bohemizm, a tych tu mómy kupe od wieków.

Że gwara w miastach śląskich ma się dobrze, nie świadczy przykład miast byłego Prussisch Oberschlesien... Żory, Wodzisław, Rybnik (nie wspominając miast tzw. czarnego Śląska) to miejsca, gdzie gwarę można usłyszeć na codzień. I to nie tylko na targowisku, podwórku, ale również w urzędach państwowych... Czyli można o nią dbać na codzień.... Ciekawe, jaka jest przyczyna, że na ŚC jest tak źle z gwarą.

Mosz recht Bukowian !!!

bardzo cenne ożywianie i kultywowanie gwary!

Aby uratować cieszyńską gwarę należy ją przede wszystkim szeroko propagować również w internecie. Górnoślązacy mają np. stronki internetowe pisane gwarą, u nas o ile wiem takiej inicjatywy nikt się jeszcze nie podjął, a szkoda.

Propagować należy język literacki na Zaolziu i gwarę w Polsce. Bo bez polskiego literackiego gwara padnie i zostanie tylko czeski. Gwara na Zaolziu zawsze uzupełniała język literacki. Ludzie znali oba i wtedy gwarze nic nie groziło. Bez polskiego języka literackiego gwarę wypiera czeski.
Młodzi, którzy nie chodzą do polskich szkół, mówią ohydnym żargonem, bełkotem polsko-czeskim. Ich rodzice potrafią mówić ładnie gwarą, bo chodzili do polskich szkół, czytali polskie gazety, oglądali polską telewizję. Młodych wciąga popkultura, a ta jest po czesku. Po polskiej stronie używanie gwary jest powszechne na wsi, a w miastach określenie "wieśniak" ma negatywny charakter. Stąd mieszczuchy nie mówią gwarą

Jak chces propagować gware, jak jóm za Olzóm uż żodyn nie zno? Tych pore starzików, co eszcze dobrze gware znajóm, zaś nie poradzi z internetym.

Za Olzóm jak gdosi skusio godać gwaróm to też bełkot, a w lepszym przipadku polski z gwarowymi kóńcowkami...
A co do tych co nimajóm polskich szkół, hmm, mi sie zdo że jejich gwara kapke przipómino laski gwary, ty uż też skoro zanikły, ale kiejsi koło Ostrawy, Opawy a Frydka godali co prowda po czesku, ale fonetika a akcynt były podobne do polskigo (leksyka była własno, ani czesko ani polsko, z kupóm germanizmów). Także teraz, bez kontaktu z Polokami, sie pozbywajóm polonizmów, ale pówodnióm leksyke zastympujóm czeski słowa. Schwolnie jak długo sie tyn przejściowy dialekt udyrży, pokiyl ganc nie zaniknie (jak w podstacie wszecki czeski a morawski gwary za wyjóntkym wołoski).

Pisząc o bełkocie miałem na myśli takie wypociny jak twoje. To nie jest nasza gwara, to ni ma po naszymu. To je polsko-czeski waryjoctwo. Poczytej se synek Ondrusza, Piegzy. Óni szkryfali po naszymu

Waryjotym żeś je ty. Wszecko je relatywne, Rusi zaś prawióm, że polski to yny bełkot, taki "popsuty ruski".
Ja a na rozdziół od tebie jo poradzim pisać aji poprawnie po polsku :-P

Dodaj komentarz

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Więcej informacji na temat formatowania

Image CAPTCHA
Wpisz znaki widoczne na obrazku.
reklama
reklama