, czwartek 22 luty 2024
Czarna Księżna, czyli Dr Jekyll i Mr Hyde po cieszyńsku
Czarna Księżna, ilustracja z komiksu pt. „O Czarnej Księżnej”. rys. Łukasz Dziedzic 



Dodaj do Facebook

Czarna Księżna, czyli Dr Jekyll i Mr Hyde po cieszyńsku

MICHAEL MORYS-TWAROWSKI
Czarna Księżna to popularna bohaterka podań ludowych na Śląsku Cieszyńskim. Była to dobra i miłosierna władczyni, a zarazem kobieta o tak paskudnym charakterze, że jej trumny nie chciała przyjąć święcona ziemia. Skąd to rozdwojenie jaźni?
Można odnieść wrażenie, że charakter Czarnej Księżnej zależał od miejsca, w którym przebywała. W Marklowicach koło Cieszyna okazywała się ucieleśnieniem dobra. Dobrze ilustruje to historia tutejszego chłopa, który zabił dzika, niszczącego mu pole. Dzik był własnością księżnej, ale ta nie ukarała biedaka – a nawet zapłaciła mu za szkody, które wyrządziło zwierzę.

Zły wpływ Dzięgielowa
W Dzięgielowie nasza dobra Czarna Księżna przemieniła się w sadystkę. Według podań z tamtej okolicy miała na sumieniu męża i własne dzieci, zabatożone na śmierć. Przy takich wyczynach, torturowanie poddanych nie robi większego wrażenia. Jedna z chłopek przed śmiercią miała przekląć księżną: „Oby cię ziemia po śmierci wyrzuciła! Bydło niechaj ci grób wyszuka!”. Jak to bywa w podaniach, klątwa się spełniła. Księżna zmarła, księżnę pochowano, a następnego dnia księżnej zwłoki ziemia wyrzuciła. W takiej sytuacji trumnę ze zwłokami Czarnej Księżnej załadowano na wóz, zaprzężony w woły. W okolicach Cierlicka pochłonęła go ziemia.

Kim była naprawdę?
Spór o to, kim naprawdę była Czarna Księżna ma ponad sto lat. Historycy zwykle wybierają spośród dwóch kandydatek. Kandydatka numer jeden, Sydonia Katarzyna (ok. 1550-1594), była księżną cieszyńską. Po śmierci męża w imieniu małoletniego syna sama rządziła Księstwem Cieszyńskim. Przemawiają za nią dwa argumenty. Po pierwsze była właścicielką zameczku w Marklowicach. Po drugie jeden z jej poddanych został uwięziony przez pewnego szlachcica. Był trzymany w takich warunkach, że zimą odmroziło mu ręce i nogi. Sydonia Katarzyna stanęła w obronie nieszczęśnika, wytoczyła nawet proces okrutnemu szlachcicowi. Trudno upatrywać w tym jakiegoś szczególnego odruchu miłosierdzia. Księżna namiętnie procesowała się z okoliczną szlachtą, a nieszczęsny chłop stanowił jej własność.

Kandydatką numer dwa jest Maria Kardinalowa z Kisielowskich, właścicielka Cierlicka w latach 1625-1645. Zwolennikiem tej identyfikacji był Oskar Zawisza, cierlicki proboszcz, który powoływał się m.in. na kronikę parafialną pisaną przez jednego ze swoich poprzedników. W praktyce spór sprowadza się do przeciągania liny między zwolennikami jednej i drugiej kandydatki. Żaden z nich nie potrafił wyjaśnić swoistego rozdwojenia jaźni Czarnej Księżnej.

Dwie Czarne Księżne?
A może nasza Czarna Księżna nie była dr. Jekyllem i mr. Hydem? Może po prostu były dwie Czarne Księżne: jedna z Marklowic i druga z Cierlicka. Obie żyły w różnym czasie, w różnych miejscowościach i rządziły samodzielnie swoimi włościami. To, że poddani i jedną, i drugą określali jako Czarną Księżną leży w granicach prawdopodobieństwa. Jedno i drugie podanie o Czarnej Księżnej powstało w czasach, kiedy chłopi podpisywali się krzyżykami. Mimo to pamięć o obu kobietach przetrwała pokolenia. Widać, że miłosierdzie jednej, jak i okrucieństwo drugiej musiało być czymś wyjątkowym.
Komentarze: (19)    Zobacz opinię czytelników (0)    Dodaj opinie
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy pozostawionych przez internautów. Komentarz dodany przez zarejestrowanego użytkownika pojawi się na stronie natychmiast po dodaniu. Anonimowy komentarz zostanie opublikowany z opóźnieniem, po jego akceptacji przez redakcję. Komentarze niezgodne z regulaminem będą usuwane.

dokończyli tragicznie swego życia... !

są rzeczywistością. Jezus jest Zwyciężcą !

Cieszyna miał miejsce 5 maja 1789 r. Zgorzało wtedy całe miasto za wyjątkiem kilku domków na przedmieściach, ogółem 276 budynków, w tym wszystkie obiekty użyteczności publicznej z ratuszem na czele. Spalił się też kościół parafialny, którego władze postanowiły nie odbudowywać, przenosząc siedzibę parafii do mniej zniszczonego kościoła przy klasztorze dominikanów, który przy tej okazji zlikwidowano.

szczególnie w centrum miasta ...!

Pierwotny, już nieistniejący kościół parafialny w Cieszynie, aż do pożaru miasta w 1789 roku znajdował się na miejscu dzisiejszego teatru, nie wiadomo natomiast dokładnie kiedy powstał. Legendy mówią o poświęceniu kościoła przez Adalberta, arcybiskupa Magdeburga w 984 roku, inna o ufundowaniu go przez śląskiego kasztelana Piotra Własta w 1140 roku.

Polak wierzący

historyczna chwila !

xxx

CZARNA KSIĘŻNA musiała być w jakis sposób wyjątkowa , skoro o niej tyle sie pisze. Albo była bardzo zła, albo bardzo dobra- teraz nikt tego nie stwierdzi. Każdy może teraz dośpiewać sobie swoją zwrotkę.

a ci, co pozostaną, będą oczekiwać na ucisk, jakiego jeszcze nie było na ziemi ...

sadystka, chora psychicznie, ...

SZWARC-charakter...?

Beznadziejny tekst, w przeciwieństwie do tego o burmistrzach Cieszyna. Szkoda.

ty jestes beznadziejnie beznadziejny...

i ilustracja tyz.

Przepraszam autora ale po trzeciej linijce nie chciało mi sie juz czytać...

Idźcie do dupy z waszim kosciołym :-P

w przeciwieństwie do jednego Nazarejczyka co podobno cuda czynił

Czarna Xiężna jak wuj Dolfi, wegetarianin, przyjaciel dzieci, miłośnik zwierząt, a do tego koprofil i żydożerca

Dodaj komentarz

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Więcej informacji na temat formatowania

Image CAPTCHA
Wpisz znaki widoczne na obrazku.
reklama
reklama