, środa 8 kwietnia 2020
Józef Bożek zapomniany wynalazca
Uroczystego odsłonięcia dokonali Wicestarosta Powiatu Cieszyńskiego Maria Cieślar, Członek Zarządu Powiatu Janusz Dziedzic a także Piotr Pluskowski z Cieszyńskiego Stowarzyszenia Auto Weteranów. fot: www.powiat.cieszyn.pl



Dodaj do Facebook

Józef Bożek zapomniany wynalazca

SM
Odsłonięcie pamiątkowej tablicy poświęconej osobie Józefa Bożka, konstruktora-mechanika i wynalazcy pochodzącego ze Śląska Cieszyńskiego było jednym z punktów programu Międzynarodowego Kongresu Automobilowego im. Józefa Bożka, który w miniony weekend w odbył się w Cieszynie.

Pamiątkowa tablica została odsłonięta na budynku Starostwa Powiatowego w Cieszynie przy ul. Szerokiej 13, gdzie w latach 1799-1803 Bożek uczęszczał o gimnazjum, prowadzonego przez ks. L. J. Szersznika. Wykonanie tablicy, na prośbę Cieszyńskiego Stowarzyszenia Auto Weteranów, sfinansował Zarząd Powiatu Cieszyńskiego.

Józef Bożek (1782-1835) skonstruował pierwszy na kontynencie europejskim pojazd z napędem parowym. Zaprojektował też i zbudował wozy ciągnięte przez konie po torach kolejowych pierwszej w Europie konnej kolei żelaznej. Urodził się w Bierach niedaleko Skoczowa jako syn miejscowego młynarza, Mikołaja i Marii z domu Duda. Ochrzczony został w kościele w sąsiednim Grodźcu. Dzięki pomocy ówczesnego wizytatora szkolnego, ks. Leopolda Szersznika, został w 1799 r. przyjęty do gimnazjum filologicznego w Cieszynie, w którym ukończył trzy klasy. Po jego ukończeniu, w poszukiwaniu pracy i nauki wywędrował ze Śląska Cieszyńskiego. W latach 1803-1805 studiował w morawskim Brnie mechanikę i matematykę, po czym przeniósł się do Pragi. Tam od 1805 r. był słuchaczem Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Praskiego. Od 1806 r. był mechanikiem i zegarmistrzem w tamtejszym Instytucie Politechnicznym. W Pradze powstała większość konstrukcji Bożka: precyzyjny zegar dla Instytutu Astronomicznego, automatyczny warsztat tkacki i postrzygarka sukna, maszyna do szlifowania zwierciadeł oraz liczne udane protezy rąk i nóg dla inwalidów wojennych. Tam też, prawdopodobnie nic nie wiedząc o lokomotywie Anglika Stephensona z 1814 r., zbudował pierwszy na kontynencie europejskim powóz z napędem parowym (w 1815 r.), a później i łódź z parowym silnikiem (w 1817 r.). Józef Bożek był o rok młodszy od George'a Stephensona. Wynalazki ich powstały prawie w jednym czasie. Józef Bożek wynalazkom i konstrukcji maszyn poświęcił całe życie. Do dnia dzisiejszego zachowało się tylko 29 pozycji w rejestrze ks. Szersznika - są to np.: potrójnie złożona dźwignia, katapult okrętowy, elewator, piła poruszana ręcznie, itd.

Bożek, kompletnie zapomniany w Polsce, w Czechach jest bardzo popularny i sławiony jako ojciec czeskiej myśli technicznej. Jego imię noszą instytuty politechniczne i szkoły, Czesi spacerują ulicami Brożka, poczta wydała znaczek z jego XIX-wiecznym portretem pędzla Antonina Machka. Jarosław Rajmund Vávra w 1949 roku napisał o Božku książkę pod tytułem "Posel úsvitu" ("Błysk przed świtem"), która została sfilmowana w 1950 roku przez Václava Krskę (nagroda na festiwalu w Karlowych Varach). W 2005 roku w szkole filmowej powstał krótki film dokumentalny "Josef Božek" w reżyserii Šimona Špidla. Józef Bożek pojawił się oczywiście w przedstawieniu Jaromíra Nohavicy "Těšínské nebe".

W Polsce Zofia Kossak przedstawiła konstruktora z Bierów w krótkim opowiadaniu "Czarodziej" w zbiorze "Nieznany kraj", krótkie opowiadanie poświęcił mu również Gustaw Morcinek. Dzięki nieustępliwym staraniom rodziny i mieszkańców Bier, w 1987 roku Komisja Turystyki Górskiej PTTK zatwierdziła nowy szlak turystyczny Jasienica - Biery - Nałęże, który wiedzie środkiem rodzinnej miejscowości Bożka. Szlak ma kolor czerwony i prowadzi w kierunku Błatniej. W Gminnym Ośrodku Kultury w Bierach wmurowana w ścianę jest pamiątkowa tablica poświęcona jego osobie, która została ofiarowana i odsłonięta przez jego potomków w 1987 roku.

Więcej na temat historii Józefa Bożna można przeczytać w artykule pt.: Pechowe życie wynalazcy.

Komentarze: (2)    Zobacz opinię czytelników (0)    Dodaj opinie
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy pozostawionych przez internautów. Komentarz dodany przez zarejestrowanego użytkownika pojawi się na stronie natychmiast po dodaniu. Anonimowy komentarz zostanie opublikowany z opóźnieniem, po jego akceptacji przez redakcję. Komentarze niezgodne z regulaminem będą usuwane.

To sobie wymyślili miejsce. Przecież obok jest tablica upamiętniająca stan wojenny. A to znaczy że każdego roku, wszyscy którzy się pod nią spotykają, będą od teraz oddawać hołd bożkowi. Pomysł na miarę wielkości pluskwy.

Elewacja budynku starostwa odrapana, tyk odpada płatami, brud...Tablica wykonana tandetnie jak to tylko możliwe - po prostu wizytówka starostwa !!!

Dodaj komentarz

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Więcej informacji na temat formatowania

Image CAPTCHA
Wpisz znaki widoczne na obrazku.
reklama
reklama