, piątek 21 stycznia 2022
Jak szukać przodków stela? (2)
Księgi gruntowe i urbarze z terenu Śląska Cieszyńskiego są przechowywane m.in. w Archiwum Państwowym w Cieszynie przy ul. Menniczej. fot. Maciej Kłek 



Dodaj do Facebook

Jak szukać przodków stela? (2)

MICHAEL MORYS-TWAROWSKI
Genealodzy-amatorzy, skupiając się na przeszukiwaniu ksiąg metrykalnych, stosunkowo rzadko korzystają z innych źródeł. Tymczasem, opierając się na księgach gruntowych i urbarzach, przy odpowiedniej dozie szczęścia można odtworzyć historię rodzin chłopskich ze Śląska Cieszyńskiego nawet z drugiej połowy XVI wieku.
Szczególnie cenne dla poznania historii rodzin chłopskich - a większość mieszkańców Śląska Cieszyńskiego mieszkających tu od pokoleń ma chłopskie korzenie - są księgi gruntowe. Notowano w nich, kto i od kogo kupił nieruchomość w danej miejscowości. Często gospodarstwa pozostawały w rękach jednej rodziny przez dwieście, a nawet trzysta lat, przechodząc z ojca na syna, co znacznie ułatwia poszukiwania przodków. Najstarsze księgi gruntowe zaprowadzono w 1570 roku dla wsi, należących do książąt cieszyńskich. Jeśli chodzi o miejscowości szlacheckie, zaczęto je prowadzić znacznie później, nieraz dopiero pod koniec XVIII wieku.

Urbarze, czyli spisy powinności chłopskich, zawierają wykazy, co i w jakiej ilości chłopi musieli oddali panu. Najstarszy zachowany - znowu obejmujący tylko posiadłości książąt cieszyńskich - pochodzi z 1518 roku i nie zawiera chłopskich imion i nazwisk. Te pojawiają się dopiero w kolejnym urbarzu spisanym w 1577 roku. Podobnie jak w przypadku ksiąg gruntowych, w gorszej sytuacji są genealodzy, których przodkowie mieszkali we wsiach szlacheckich. W tym wypadku najstarsze urbarze zwykle pochodzą dopiero z 1770 roku.

PISALIŚMY: Jak szukać przodków stela? (1)

Księgi gruntowe i urbarze ze Śląska Cieszyńskiego przechowywane są w zasadzie w dwóch placówkach: Archiwum Państwowym w Cieszynie i Archiwum Krajowym w Opawie (Zemský archiv v Opavě). W cieszyńskim archiwum zamówienia są realizowane "od ręki", jednak nie można samemu fotografować dokumentów, tylko trzeba zapłacić za wykonanie usługi reprograficznej. Koszty reguluje zarządzenie dyrektora Archiwum Państwowego w Katowicach (cieszyńskie archiwum jest oddziałem katowickiego); podobnie sytuacja wygląda w większości polskich archiwów.

Inaczej jest w Opawie: tam po wypełnieniu odpowiedniego wniosku można bez przeszkód fotografować interesujące nas dokumenty. Jedyną niedogodnością jest fakt, że zamówienia należy składać z co najmniej jednodniowym wyprzedzeniem. Na szczęście inwentarze opawskiego archiwum są dostępne on-line pod adresem http://www.archives.cz/zao/fondy/index.html i zamówić materiały można drogą mejlową.

Jeśli chodzi o urbarze, to najstarsze zostały wydane drukiem m.in. przez prof. Idziego Panica i dr. Wacława Gojniczka. Może lektura ksiąg gruntowych i urbarzy nie należy do szczególnie fascynujących, ale wykorzystanie zawartych tam informacji niewątpliwie wzbogaci naszą rodzinną historię.
Komentarze: (3)    Zobacz opinię czytelników (0)    Dodaj opinie
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy pozostawionych przez internautów. Komentarz dodany przez zarejestrowanego użytkownika pojawi się na stronie natychmiast po dodaniu. Anonimowy komentarz zostanie opublikowany z opóźnieniem, po jego akceptacji przez redakcję. Komentarze niezgodne z regulaminem będą usuwane.

Znam pewnego gościa, który choć z wykształcenia jest historykiem dopiero po pięćdziesiątce dowiedział się w jakiej armii służył jego dziadek.

no dobrze, poszukujcie rodowych korzeni, dla upiększenia stroju ego...ale takie żmudne zajęcia to chyba dobre na jesienne słoty i zimowe, długie dni...

Może czytanie artykułów o warsztacie genealoga nie jest szczególnie fascynujące, ale bardzo fajnie, że o tym piszesz. Na pewno ktoś skorzysta, a jeśli nie to przynajmniej będzie miał świadomość jak z jednej strony ciekawe, ale i żmudne jest zajęcie historyka.

Dzięki michael!

Dodaj komentarz

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Więcej informacji na temat formatowania

Image CAPTCHA
Wpisz znaki widoczne na obrazku.
reklama
reklama