, poniedziałek 8 sierpnia 2022
Krótka historia Cisownicy
Praca na folwarku w Cisownicy, zdjęcie wykonane między 1915 a 1918 rokiem. fot: fotopolska.eu



Dodaj do Facebook

Krótka historia Cisownicy

MMT
Skąd pochodził założyciel Cisownicy, o tym jak chłopi płacili podatki za nieswoje grunty i jak bracia Jeleniowie pożegnali austriacką cenzurę.

Cisownica powstała na przełomie XIII i XIV wieku w ramach wielkiej akcji osadniczej, zorganizowanej przez księcia cieszyńskiego Mieszka. Nie zachował się akt lokacyjny miejscowości. Zwykle założyciel miejscowości zostawał wójtem. Jako, że był to urząd dziedziczny, a pierwszy znany cisownicki wójt zwał się Jan Suszan (odnotowany w 1477 roku), dlatego sądzi się, że założyciel Cisownicy mógł pochodzić z Suchej i przybrać nazwisko Suszan.

***

Historyk Franciszek Popiołek, porównując spisy właścicieli gruntów w Cisownicy z 1577 i 1621 roku, stwierdził, że powtarzają się zaledwie trzy nazwiska. Jego zdaniem świadczy to o tym, że znaczna część chłopów zbiegła z Cisownicy, szukając lepszego miejsca do życia.

***

Cisownica miała swojego zbójnika, ale wydaje się, że był to raczej zwykły kryminalista niż kandydat na ludowego bohatera. W 1622 roku powieszono niejakiego Adama z Cisownicy, oskarżonego o rozboje na drogach.

***

W 1736 roku na polecenie Franciszka Lotaryńskiego (późniejszego cesarza) w Cisownicy założono stadninę. W tym celu m.in. kupiono część gruntów należących do dwóch miejscowych chłopów: Macha i Niedoby. Okazało się jednak, że obaj musieli płacić podatki od sprzedanych nieruchomości. Mach skarżył się na niesprawiedliwość, w końcu na odczepnego miał dostawać na wiosnę i jesień robotników pańskich z 6 pługami i bronami. Po dwóch latach władze wycofały się z tej formy rekompensaty, a chłop nadal musiał płacić podatki za nieswoją ziemię. W 1745 roku zlikwidowano stadninę w Cisownicy, a sporny grunt nabył Jan Mamica, najbogatszy mieszkaniec wsi.

***

Bardzo znaną postacią w dziejach Cisownicy jest chłop Jura Gajdzica (1777-1840), który zgromadził pokaźną bibliotekę i napisał ciekawy pamiętnik zatytułowany Dlo pamięci narodu ludzkiego. Jego sąsiadem był Jan Jeleń, światły chłop, którego izba służyła za pierwszą szkołę w Cisownicy.

Synowie Jana Jelenia, Jan i Paweł, ukończyli gimnazjum ewangelickie w Cieszynie i przez lata pracowali jako księgarze w Przemyślu i we Lwowie. Kiedy w 1848 roku w monarchii austriackiej zniesiono cenzurę prewencyjną, Jeleniowie zajęli się również działalnością wydawniczą. Na stronie tytułowej jednej z pierwszych opublikowanych broszur wydrukowali napis: "Bywaj mi zdrowa, biedna cenzuro, coś mnie tak długo męczyła".

Komentarze: (1)    Zobacz opinię czytelników (0)    Dodaj opinie
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy pozostawionych przez internautów. Komentarz dodany przez zarejestrowanego użytkownika pojawi się na stronie natychmiast po dodaniu. Anonimowy komentarz zostanie opublikowany z opóźnieniem, po jego akceptacji przez redakcję. Komentarze niezgodne z regulaminem będą usuwane.

Jura Gajdzica był pradziadem Jana Gajdzicy (ur. 7.09.1900 r. Zabłocie k/Żywca, zm. 21.08.1968 Bad Aibling, Niemcy) - pastora ewangelickiego m.in. w Międzyrzeczu Górnym. Na stronie internetowej http://www.miedzyrzecze.org.pl/150,96,publikacja.html można przeczytać krótką notkę biograficzną pastora Gajdzicy.

Dodaj komentarz

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Więcej informacji na temat formatowania

Image CAPTCHA
Wpisz znaki widoczne na obrazku.
reklama
reklama