, poniedziałek 15 października 2018
Wójtowie Simoradza za Franciszka Józefa (2)
Mapa katastralna Simoradza z 1836 roku. fot: Wikipedia Commons fot: Wikipedia Commons



Dodaj do Facebook

Wójtowie Simoradza za Franciszka Józefa (2)

MICHAEL MORYS-TWAROWSKI
Jerzego Frydę, simoradzkiego wójta w latach 1883-1888, i jego następcę Jerzego Raszkę różniło niemal wszystko. Pierwszy to alkoholik, przez którego „każdy z okolice” śmiał się z Simoradza. Drugi był autorem ciekawej kroniki, członkiem Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego i człowiekiem, który potrafił się wzbić się ponad wyznaniowe podziały.

Jerzy Fryda został wybrany wójtem Simoradza w lipcu 1883 roku. Wybór ten zawdzięczał swojemu poprzednikowi, Pawłowi Czarneckiemu. Ten nie desygnował Frydy z racji jego przymiotów. Wręcz przeciwnie, chodziło o kogoś, kto nie byłby w stanie wykryć malwersacji finansowych popełnionych przez odchodzącego wójta.

Fryda był bogatym gospodarzem. Oprócz odziedziczonej po ojcu karczmy miał jeszcze duże gospodarstwo, które w posagu wniosła mu żonę. Jednak jego urzędowanie nie należało do najszczęśliwszych. Fryda zwykle chodził częstować robotników niewielką ilością wódki (co nie było takim rzadkim zwyczajem), ale jednocześnie pod pachą trzymał drugą butelkę dla siebie. Jak pisał miejscowy gospodarz Jerzy Raszka, "chodząc koło pola popijał z flachy aż ją wypróżnił, potem legł gdzie bądź w polu i spał. Nie przyjemnie to wyszczególniać jak biedak coraz bardziej się upijał, gospodarstwo i urząd fojtowski zaniedbywał". Większość spraw urzędowych za Frydę musieli załatwiać albo miejscowy nauczyciel, albo właśnie wspomniany Jerzy Raszka.

Jesienią 1888 roku Fryda popadł w delirium tremens (padaczkę alkoholową). W grudniu tego roku kolejnym wójtem Simoradza wybrano Jerzego Raszkę. Z poprzednikiem łączyło go tylko wyznanie (obaj byli ewangelikami). W młodości pracował jako stolarz, przez trzy lata służył w wojsku austriackim, przez dziesięć lat był urzędnikiem w Skoczowie - aż wiosną 1887 roku ostatecznie zrezygnował z pracy za biurkiem i żył tylko z uprawy roli. Oprócz tego był członkiem Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego, pisywał korespondencje do gazet i pozostawił po sobie kronikę Simoradza, liczącą kilkaset stron rękopisu.

Raszka był wójtem wyjątkowym. Po pierwsze, 8 grudnia 1888 roku, jako pierwszy w Simoradzu zaczął prowadzić protokoły w języku polskim. Wcześniej spisywano je po niemiecku, a samorządowcom nawet nie przyszło na myśl, aby używać w tym celu ojczystego języka.

Po drugie, Raszka doprowadził do zawarcia kompromisu między wyboracami ewangelickimi a katolickimi. Większość mieszkańców Simoradza była protestantami i konsekwentnie głosowało na swoich współwyznawców, w efekcie czego katoliccy mieszkańcy nie mieli swoich reprezentantów we władzach wsi. Przy okazji wyborów w 1891 roku Raszka zwrócił się do głosujących tymi słowami: - Szanowni gospodarze, katolicy tutejsi też płacą podatek i utraty gminne i szkolne i należy im się też, aby we wydziale gminnym mieli swoich zastępców i wiedzieli, jak się z jejich groszem gospodaruje. Nie rozkazuję nikomu jako i kogo ma wybierać, ale życzyłbym, abyście swych katolickich sąsiadów spośród siebie i ze zastępstwa nie wypychali.

Rzeczywiście, wśród simoradzkich samorządowców znaleźli się katolicy, ale między innymi z powodu tej przemowy w kolejnych wyborach Raszka przepadł z kretesem. Część ewangelików była niezadowolona z dopuszczenia katolików do władzy, z kolei katolicy mieli za złe wójtowi m.in. to, że pracował w katolickie święta kościelne. Żaden z przeciwników politycznych Raszki nie miał odwagi zgłosić swojej kandydatury, dlatego w 1894 roku wójtem Simoradza nieoczekiwanie został cichy i skromny rolnik, Paweł Molin.

Cytaty pochodzą z: Jerzy Raszka, Pamiętnik gminy Simoradz (1899). Fragmenty, "Rocznik Cieszyński", t. 6-7, red. R. Mrózek, Cieszyn 1991. Zachowano pisownię oryginalną.

Komentarze: (0)    Zobacz opinię czytelników (0)    Dodaj opinie
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy pozostawionych przez internautów. Komentarz dodany przez zarejestrowanego użytkownika pojawi się na stronie natychmiast po dodaniu. Anonimowy komentarz zostanie opublikowany z opóźnieniem, po jego akceptacji przez redakcję. Komentarze niezgodne z regulaminem będą usuwane.

Dodaj komentarz

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Więcej informacji na temat formatowania

Image CAPTCHA
Wpisz znaki widoczne na obrazku.
reklama
reklama