, środa 8 lipca 2020
Czas oczyszczenia i radości
Małgorzata Kiereś, dyrektor Muzeum Beskidzkiego w Wiśle. fot. Wojciech Trzcionka 



Dodaj do Facebook

Czas oczyszczenia i radości

JOANNA WOLFF/Super-Nowa.pl
Dzielenie się jajkiem, składanie sobie życzeń czy spożywanie jajka przy wspólnym stole jest zwyczajem ostatnich lat i to nadal nie we wszystkich domach. W większości rodzin, znane jest spożywanie jajecznicy
Obrzędy ludowe towarzyszące przygotowaniom i obchodom Świąt Wielkanocnych na Śląsku Cieszyńskim przybliża Małgorzata Kiereś, dyrektor Muzeum Beskidzkiego w Wiśle:

Wielki Piątek jest dniem męki i śmierci Chrystusa na krzyżu. W tym dniu katolicy starali się już nie pracować w polu, a jeżeli tak, to tylko do południa. Natomiast w tutejszych społecznościach ewangelickich tego pogranicza było to największe święto. W dawnej tradycji ludowej wspólnym zwyczajem dla wszystkich badanych społeczności było poranne umycie się w Wielki Piątek w zimnej bieżącej wodzie nad potokiem. Człowiek je rzyśki przez cały rok zgodnie twierdzą informatorzy. Pamiętać jednak należy, aby nigdy po umyciu się nie obcierać. Był to akt oczyszczenia, a zatem i zdrowia, dlatego wodę z potoku tylko w tym dniu przynoszono do domu chorym, cierpiącym i zwierzętom. Często do tej wody, którą przyniesiono dawano w domu sól i dopiero taką podawano zwierzętom w stajni. Pachołcy strzygą w tym dniu koniom ogony. Zwyczaj ten notowany jest zarówno w społecznościach katolickich, jak i ewangelickich. Myto się w czasie uznawanym za magiczny, a więc przed wschodem słońca lub o wschodzie, zawsze jednak bardzo wczesnym rankiem.

Święcenie pokarmów w Wielką Sobotę urosło dziś do rangi zwyczaju rodzinnego. Obserwujemy, jak całe rodziny znajdują czas, aby przygotować i udekorować w najpiękniejszy sposób koszyk z pokarmem, który będzie spożywany w czasie uroczystego śniadania wielkanocnego. Z przygotowanym koszykiem rodzice ze swoimi dziećmi udają się do kościoła, aby tam o podanej przez księży godzinie poświęcić pokarmy. W koszyczku obok jajka –wielkanocnej pisanki, jest ciasto, kiełbasa, szynka, sól, chleb.

Radość faktu Zmartwychwstania Chrystusa zanosili górale do swoich domów i w rodzinnym gronie przeżywali czas radości. Na pograniczu polskim Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, a więc Wielkanoc była zawsze uroczystą. Grały już w nocy na rezurekcji trąby, i strzelano z moździerzy, i była zawsze piękna procesja Zmartywchwstania Pańskiego. Na tym pograniczu śniadanie wielkanocne, o którym badacze piszą nie należało do obowiązkowych spożywanych w gronie rodzinnym. Nie boję się twierdzić, że nawet w wielu domach go nie było, spożywano poświęcone jajko indywidualnie. Dzielenie się jajkiem, składanie sobie życzeń czy spożywanie jajka przy wspólnym stole jest zwyczajem ostatnich lat i to nadal nie we wszystkich domach. W większości rodzin, znane jest spożywanie jajecznicy.

Na drugi dzień były tak zwane śmiergusty. Ale w tradycji górali istebniańskich zaczynały się one zawsze nocą z Wielkanocy na Poniedziałek Wielkanocny. Grupa około 10-15 mężczyzn, zawsze tylko kawalerów, wchodziła zwyczajowo w nocy do wszystkich domów, w których były panny na wydaniu. Mimo zamkniętych drzwi, rozbijano szyby, wyjmowano okna i wyciągano z domów młode dziewczęta, które często wynoszono na pole i oblewano kilkoma pełnymi wiadrami wody. Był to wielki honor dla dziywczónka jak jóm chłapcy przyszli poloć wodóm w nocy.  Obowiązkowa była też obrzędowa chłosta. Kawalerowie nosili w rękach uplecione karwacze ze słodkiego drzewa lukrecji, której jak kawałek zostawiono w domu, to cieszyły się dzieci, mogły ją żuć wspomina moja informatorka. Witkami z tego drzewa smagali po nogach dziewczyn mówiąc: Coby nożki nie bolały. Coby nóżki nie chromały.
Komentarze: (2)    Zobacz opinię czytelników (0)    Dodaj opinie
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy pozostawionych przez internautów. Komentarz dodany przez zarejestrowanego użytkownika pojawi się na stronie natychmiast po dodaniu. Anonimowy komentarz zostanie opublikowany z opóźnieniem, po jego akceptacji przez redakcję. Komentarze niezgodne z regulaminem będą usuwane.

Brawo Robert Kubica. Zrobił nam pięknego zajączka

Panna młoda ?

Dodaj komentarz

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Więcej informacji na temat formatowania

Image CAPTCHA
Wpisz znaki widoczne na obrazku.
reklama
reklama